

კარი 2
genetikuri xe

































hominidebi
ჰომინიდების ისტორია იწყება 7 მილიონი წლის წინ. რთულია იმ მაიმუნისმაგვარ არსებას ადამიანი უწოდო, რომელსაც არათუ შემოქმედება, ან მეტყველება, არამედ თვით გადარჩენაც ცხოველზე უკეთ არ შეეძლო. 7 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდნენ მაიმუნები, რომლებიც გარკვეული ნიშნებით ჰგავდნენ ადამიანებს. ეს მსგავსება ათასწლეულების განმავლობაში უფრო და უფრო იზრდებოდა.
დაახლოებით 2 მილიონი წლის წინ, ეს ადამიანის მსგავსი არსება უკვე იწყებს საკუთარი ნააზრევის სიმბოლოებით გამოსახვას, რასაც შეიძლება ხელოვნება ეწოდოს.
200 000 წლის წინ კი ჩნდება თანამედროვე ადამიანის სახეობა - ჰომო საპიენსი. მიუხედავად იმისა, რომ ის, თავისი თვისებებით, დნმ-ით და სხვა ბიოლოგიური მონაცემებით მკვეთრად განსხვავდება ყველა სხვა სახეობისგან, რომლებმაც დროთა განმავლობაში არსებობა შეწყვიტეს, ჰომო საპიენის გენეოლოგიის ჩამოყალიბებაში მათი კვალი უდაოდ არსებობს.
არქეოლოგიური კვლევები ამა თუ იმ სახეობის შესაფასებლად დღესაც მიმდინარეობს და ეს მუდმივი პროცესია. ამიტომ არსებული ისტორიული მონაცემებიც მუდმივად იცვლება. არ არსებობს ზუსტი ცნობები ამა თუ იმ სახეობის ჩამოყალიბების, მათი მიგრაციის თუ გამრავლების შესახებ. უმრავლესობა ამ დროისთვის არსებული დასკვნების არის სტრუქტურული კვლევების შედეგად გამოთქმული ვარაუდი.

საჰელანთროპი ჩადენსისი
SAHELANTHROPUS TCHADENSIS
ძვ.წ. 7 000 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა - კენია, ეთიოპია, ჩადი.
* ადამიანის მსგავსი პატარა კბილები. * სახის მოკლე შუა ნაწილი. * ზურგის ტვინი, რომელიც თავის ქალას ქვეშ იხსნება და არა უკან, როგორც მაიმუნებს, თუმცა მაიმუნივით პატარა ზომის ტვინი და წაგრძელებული თავი. ძირითად საკვებს შეადგენდა მცენარეები, ფოთლები, ხილი, თესლი, ფესვები, თხილი და მწერები. თუმცა არტეფაქტების ძლიერი დაზიანების გამო ვერ ხერხდება ზუსტი კვების რაციონის დადგენა. ვარაუდი მისი გარემოდან და სხვა ადრეული ადამიანის სახეობების კვლევებზე დაყრდნობით არის შესაძლებელი.




არდიპითეკუსი კადაბა
ARDIPITHECUS KADABBA
ძვ.წ. 5 800 000 - 5 200 000 წ.
აღმ. აფრიკა - ეთიოპია
* დადიოდა ორ ფეხზე. * სხეულისა და ტვინის ზომით თანამედროვე შიმპანზეს მსგავსი. * გვიანდელი ჰომინინების მსგავსი კბილები. თუმცა ჯერ კიდევ კბილების მწკრივს გარე.




თუგენის ორონინი
ORRORIN TUGENENSIS
ძვ.წ. 6 200 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა - კენია.
* დაახლოებით შიმპანზეს ზომის ტანი. * თანამედროვე ადამიანების მსგავსი პატარა კბილები სქელი მინანქრით. * ცოცავდნენ ხეებზე, მაგრამ ასევე, სავარაუდოდ, დადი ოდნენ ვერტიკალურად ორი ფეხით მიწაზე. *იკვებებოდნენ როგორც მცენარეებით, ასევე ხორცით და ხილით.




არდიპითეკი რამიდუსი
ARDIPITHECUS RAMIDUS
ძვ.წ. 4 400 000 წ.
აღმ. აფრიკა - ეთიოპია.
* განსხვავებული დიდ თითი ფეხზე. * ცოცავდნენ ხეებზე, მაგრამ ასევე, სავარაუდოდ, დადიოდნენ ვერტიკალურად ორი ფეხით მიწაზე. * მამაკაცებსა და მდედრებს შორის ზომაში ძალიან მცირე განსხვავება იყო. *ცხოვრობდნენ ტყიან გარემოში.




პრეანთროპუსი (ავსტრალოპითეკი)
აფარენსისი
PREANTHROPUS (AUSTRALOPITHECUS) AFARENSIS
ძვ.წ. 3 600 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა
კენია, ჩადი.
იდენტიფიცირებული ქვედა ყბის მიხედვით, მას აქვს შედარებით თხელი მინანქარი, მრელი ეშვები და სამფესვიანი ქვედა მუდმივი კბილები.




კენიანთროპუს პლატიოფი
KENYANTHROPUS PLATYOPS
ძვ.წ. 3 500 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა
კენია, ეთიოპია, ჩადი.
* ბრტყელი სახე, * პატარა ტვინი, ბრტყელსახიანი პირველყოფილი ადამიანის არსებობის ყველაზე ადრეული ნიმუში. კენიანთროპუსი ბინადრობდა აფრიკაში ლუსის სახეობის ავსტრალოპიტეკ აფარენსის დროს და შეიძლება წარმოადგენდეს უფრო ახლო ტოტს თანამედროვე ადამიანებთან.




პრეანთროპუსი (ავსტრალოპითეკი)
ანამენსისი
PREANTHROPUS (AUSTRALOPITHECUS) ANAMENSIS
ძვ.წ. 3 300 000 - 2 100 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა
კენია, ეთიოპია, ჩადი.
* წვივის ძვლის გაფართოებული უბანი და ტერფის სახსარი ადამიანის მსგავსია, რაც მიუთითებს რეგულარულად ორფეხზე სიარულზე. * გრძელი წინამხრები და მაჯის ძვლის ფორმები მიუთითებს, რომ ისინი სავარაუდოდ, ხეებზეც ცოცავდნენ. თავის ქალა აერთიანებს საგვარეულო მახასიათებლებს (ამობურცული სახე და გრძელი და ვიწრო ტვინის გარსი) უფრო წარმოშობილ მახასიათებლებთან, (პარანთროპუსის მსგავსი წინ წამოწეული ლოყები.




ავსტრალოპიტეკი აფრიკანუსი
AUSTRALOPITHECUS AFRIKANUS
ძვ.წ. 3 300 000 - 2 100 000 წ.
სამხ. და აღმ. აფრიკა
კენია, ეთიოპია, ჩადი.
* უფრო მომრგვალებული ქალა. * უფრო დიდი ტვინი * უფრო პატარა კბილები, * მაიმუნივით გრძელი ხელები და ძლიერ დახრილი სახე, მკვეთრად გამოხატული ყბით. * მენჯის-ბარძაყის და ფეხის ძვლები მიუთითებს იმაზე, რომ ის დადიოდა ვერტიკალურად, მაგრამ მისი მხრის და ხელის ძვლები მიუთითებს იმაზე, რომ ისინი ასევე ადაპტირებული იყო ხეზე ცოცვისთვის.




ავსტრალოპიტეკი გარი
AUSTRALOPITHECUS GARHI
ძვ.წ. 2 500 000 წ.
აღმ. აფრიკა
ეთიოპია.
* გრძელი ბარძაყის ძვალი * გრძელი, ძლიერი მკლავები *აღინიშნება ნაბიჯების ზომის ცვლილება ორ ფეხზე სიარულის დროს.




ავსტრალოპიტეკი სედიბა
AUSTRALOPITHECUS SEDIBA
ძვ.წ. 1 980 000 -1 977 000 წ.
სამხ აფრიკა
* კბილების დეტალები, ხელებისა და ფეხების სიგრძე და ვიწრო ზედა გულმკერდი წააგავს ადრინდელ ავსტრალოპითეკას. * კბილის სხვა ნიშნები და ფართო გულმკერდის ქვედა ნაწილი ადამიანს ჰგავს. * აღინიშნება მენჯის ფუნქციური ცვლილებები. ვლინდება ორ ფეხზე სიარულის განვითარება. ბეწვისა და ბარძაყის ძვლის კვლევა აჩვენებს, რომ ამ სახეობას უფრო ადამიანის მსგავსი მოძრაობა ჰქონდა და რომ ის რეგულარულად დადიოდა ვერტიკალურად. * თავის ქალას აქვს რამდენიმე ახალი თავისებურება, როგორიცაა შედარებით მცირე ზომის კბილები და სახის ნაკვთები, რომლებიც უფრო ჰგავს ადამიანს.




ავსტრალოპიტეკი დეირემედა
AUSTRALOPITHECUS DEYREMEDA
ძვ.წ. 3 500 000 - 3 300 000 წ.



* წინა სახეობებისგან განსხვავდება კბილების ფორმითა და ზომით, სქელი მინანქრით და ქვედა ყბების მტკიცე არქიტექტურით. წინა კბილებიც შედარებით მცირეა, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ მას ალბათ კვებაც განსხვავებული ჰქონდა.

პარანთროპოსი ეთიოპიელი
PARANTHROPUS AETHIOPICUS
ძვ.წ. 2 700 000 - 2 300 000 წ.
ეთიოპია. კენია



აღმ. აფრიკა - კენია, ეთიოპია 2,7-დან 2,3 mln * ძლიერად ამობურცული სახე. * დიდი კბილები. * ძლიერი ყბა და უზარმაზარი საღეჭი კუნთები.

პარანთროპუსი რობუსტუსი
PARANTHROPUS ROBUSTUS
ძვ.წ. 1 800 000 - 1 200 000 წ.
სამხ აფრიკა



სიმაღლე: მამაკაცი - 1.2 მ / ქალები - 1 მ წონა: მამაკაცი - 54 კგ / ქალები - 40 კგ * ძალიან დიდი საღეჭი კბილები სქელი მინანქრით. * დიდი ზიგომატური თაღები (ლოყის ძვლები) * საღეჭი კუნთებით გადმოდიოდა ყბისკენ, რამაც ამ ინდივიდებს მისცა მათთვის დამახასიათებელი ფართო სახის ფორმა.




პარანთროპუსი ბოისეი
PARANTHROPUS BOISEI
ძვ.წ. 2 300 000 - 1 200 000 წ.
აღმ. აფრიკა - ეთიოპია, კენია, ტანზანია, მალავი
* თავის ქალის და ლოყების სპეციფიური ფორმა, რაც საკვების მძიმედ ღეჭვის გამოა გამოწვეული. * კიდევ უფრო დიდი უკანა კბილები. * უფრო ბრტყელი და უფრო დიდი თავის ქალა. * ყველაზე სქელი კბილის მინანქარი ჰომინინებს შორის.

ჰომო გაუთენსისი
HOMO GAUTENGENSIS
ძვ.წ. 1 977 000 - 1 980 000 წ.
სამხ აფრიკა

